CHP Adana Milletvekili Dr. Müzeyyen Şevkin: “Bakım emeği görülmeli, destek hak temelli olmalı”

CHP Adana Milletvekili ve TBMM Başkanlık Divanı Üyesi Dr. Müzeyyen Şevkin, engelli bireylerin ve özellikle tam bağımlı engelli bireylerin bakımını üstlenen ailelerin sosyal desteklere erişimde karşılaştığı sorunları Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşıdı. Şevkin, 7 Eylül 2026 tarihinde TBMM Başkanlığına Meclis Araştırması önergesi sunarken, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş’ın yazılı olarak yanıtlaması istemiyle 20 sorudan oluşan soru önergesi verdi.

Şevkin, engelli bireylere yönelik sosyal desteklerde uygulanan gelir ve muhtaçlık kriterlerinin bakım ihtiyacını yeterince yansıtmadığını belirterek, hane gelirinde yaşanan sınırlı bir artışın engelli bireyin bakım ihtiyacı devam etmesine rağmen desteğin kesilmesine yol açabildiğini ifade etti.

“GELİR ARTIYOR, BAKIM İHTİYACI ORTADAN KALKMIYOR”

Özellikle tam bağımlı engelli bireylerin bakımının aile içerisinden bir kişinin çalışma hayatından uzaklaşmasına yol açabildiğine işaret eden Şevkin, bakım veren ebeveyn veya vasilerin kişisel bakım, beslenme, temizlik, sağlık hizmetlerine erişim, ulaşım ve günlük yaşam faaliyetleri dahil çok sayıda sorumluluğu sürekli üstlendiğini kaydetti.

Bu bakım yükünün çalışma hayatına katılımı ve düzenli gelir elde edilmesini güçleştirdiğini belirten Şevkin, “Sadece hane gelirine bakılarak yapılan değerlendirme, bakım veren kişinin harcadığı emeği ve engelli bireyin sürekli bakım ihtiyacını yeterince dikkate almıyor.” ifadelerini kullandı.

Şevkin, bakım sorumluluğu nedeniyle çalışma hayatından uzak kalan kişilerin yalnızca mevcut gelirlerini kaybetmediğini, uzun vadede sosyal güvenlik ve emeklilik haklarının da olumsuz etkilenebildiğini belirtti.

“RAPOR SÜREÇLERİ AİLELERİ MAĞDUR ETMEMELİ”

Şevkin’in Meclis Araştırması önergesinde, sosyal desteklerin güncel yaşam maliyetleri karşısındaki yeterliliğinin yanı sıra başvuru ve değerlendirme süreçleri ile sağlık kurulu raporlarının yenilenmesi sırasında yaşanan kesintilere de yer verildi.

Sağlık kurulu raporunun süresinin dolması ile yeni raporun düzenlenmesi arasındaki dönemde sosyal desteğin kesilebilmesinin engelli bireyler ve aileleri açısından ekonomik sorunlara yol açabildiğini belirten Şevkin, özellikle sürekli nitelikteki engellilik durumlarında tekrarlayan rapor işlemlerinin oluşturduğu maddi ve idari yükün incelenmesini istedi.

Şevkin, araştırma önergesinde 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu kapsamında evde bakım yardımından yararlanma koşulları ile 2022 sayılı Kanun kapsamındaki engelli aylığına ilişkin gelir ve muhtaçlık kriterlerinin ayrıntılı şekilde değerlendirilmesini talep etti.

Önergede ayrıca hane gelirinin sosyal desteklere erişime etkisi, bakım veren ebeveyn ve vasilerin ekonomik koşulları, çalışma hayatından uzaklaşmanın sonuçları, evde bakım yardımının yaşam maliyetleri karşısındaki yeterliliği, rapor yenileme süreçlerinde yaşanan hak kayıpları ve farklı sosyal desteklerin gelir hesabına dahil edilmesinin sonuçlarının araştırılması istendi.

20 SORUYLA BAKANLIĞA BAŞVURDU

Şevkin, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş’ın yanıtlaması talebiyle sunduğu yazılı soru önergesinde ise engelli bireyler ve bakım veren ailelere ilişkin 20 ayrı soruya yer verdi.

Şevkin, Bakanlıktan 2828 sayılı Kanun kapsamında evde bakım yardımı alan engelli bireylerin sayısını ve yıllara göre dağılımını, 2022 sayılı Kanun kapsamında engelli aylığı alanların son beş yıldaki sayısını ve gelir kriteri nedeniyle yardımı bağlanmayan veya kesilen kişilere ilişkin verileri açıklamasını istedi.

Önergede ayrıca son beş yılda gelir kriterinin aşılması nedeniyle evde bakım yardımı veya engelli aylığı kesilenlerin sayısı ile tam bağımlı engelli bireylerin bakımını üstlendiği için çalışma hayatının dışında kalan ebeveyn ve yasal vasilere ilişkin Bakanlıkta çalışma bulunup bulunmadığı soruldu.

BAKIM VERENLERİN SOSYAL GÜVENLİK VE EMEKLİLİK HAKLARI GÜNDEMDE

Şevkin, tam bağımlı engelli bireylere bakım veren kişilerin sosyal güvenlik ve emeklilik haklarının korunması konusunda yürütülen bir çalışma olup olmadığının da açıklanmasını istedi.

Evde bakım yardımının belirlenmesinde bakım veren kişinin çalışma hayatından kaynaklanan gelir kaybının dikkate alınıp alınmadığını soran Şevkin, hane içinde kişi başına düşen gelir kriterinin kaldırılmasına yönelik mevzuat çalışması bulunup bulunmadığını da Bakanlığa yöneltti.

Şevkin ayrıca, tam bağımlı engelli bireyin bakımını fiilen üstlenen ebeveyn veya yasal vasilere mevcut desteklerden ayrı olarak aylık bakım desteği verilmesine yönelik bir düzenleme hazırlanıp hazırlanmadığının açıklanmasını talep etti.

“AYLIK NET ASGARİ ÜCRET TUTARINDA BAKIM DESTEĞİ” SORUSU

Soru önergesinde, tam bağımlı engelli bireylerin bakımını üstlenen kişilere aylık net asgari ücret tutarında bakım desteği verilmesi konusunda Bakanlığın görüşünün ne olduğu da soruldu.

Şevkin, sağlık kurulu raporlarının yenilenmesi sırasında evde bakım yardımı veya engelli aylığının kesilmesi nedeniyle mağduriyet yaşayan kişi sayısının açıklanmasını isterken, hak sahibinin kusuru bulunmadığı rapor yenileme dönemlerinde sosyal desteklerin kesintiye uğramamasını sağlayacak bir sistem üzerinde çalışma yapılıp yapılmadığını sordu.

Farklı sosyal yardımların hane gelirinin hesaplanmasında birbirine gelir olarak dahil edilmesini de gündeme getiren Şevkin, bu nedenle yardım hakkını kaybeden kişilerin sayısına ilişkin Bakanlığın elindeki verilerin açıklanmasını talep etti.

2025 VE 2026 BÜTÇELERİNİ DE SORDU

Şevkin, Bakanlığa yönelttiği sorular arasında engelli bireyler ve bakım verenlere yönelik sosyal desteklerin belirlenmesinde yalnızca gelir kriterinin değil, engelli bireyin gerçek bakım ihtiyacı ile bakım veren kişinin fiilen üstlendiği bakım yükünün esas alınmasına yönelik çalışma bulunup bulunmadığına da yer verdi.

Önergede, 2025 ve 2026 yıllarında engelli bireylere yönelik sosyal yardım ve bakım hizmetleri için ayrılan toplam bütçe ile bu tutarın toplam sosyal yardım bütçesi içerisindeki payının açıklanması istendi. Şevkin ayrıca, sosyal desteklere erişimin hak temelli ve gelirden bağımsız bir yapıya kavuşturulması amacıyla 2026 yılı içerisinde atılması planlanan adımların neler olduğunu sordu.

“BAKIM EMEĞİ SOSYAL DEVLET TARAFINDAN TANINMALI”

Meclis Araştırması önergesinde engelli bireylerin haklarının güvence altına alınması ve bakım veren ailelerin ekonomik ve sosyal yükünün hafifletilmesi için yasal, idari ve mali tedbirlerin belirlenmesini isteyen Şevkin, kurulması talep edilen komisyonun kamu kurumları, meslek örgütleri, sivil toplum kuruluşları ve uzmanlardan bilgi almasını önerdi.

Şevkin, “Engelli bireylerin bakımının yalnızca ailelerin omuzlarına bırakılmaması, bakım emeğinin sosyal devlet tarafından tanınması ve desteklenmesi gerekiyor. Hak temelli, sürdürülebilir ve insan onuruna yakışır bir sosyal destek sistemi kurulmalıdır.” diye konuştu.