Emine Erdoğan: “İklim değişikliğiyle mücadelede herkesin payına düşen bir ödev olduğu anlayışında buluşalım”

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan, Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) Liderler Zirvesi kapsamında düzenlenen “Sıfır Atık, Döngüsellik ve Metan-Liderler Yuvarlak Masa Toplantısı”na katıldı.

COP31 Başkanlığı, Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) ve BM Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu tarafından düzenlenen toplantıda konuşan Emine Erdoğan, iklim değişikliğiyle mücadelede sıfır atık, döngüsel ekonomi ve sürdürülebilir tüketim alışkanlıklarının önemine dikkat çekti.

COP31 dolayısıyla uluslararası katılımcıları Türkiye’de ağırlamaktan mutluluk duyduklarını ifade eden Emine Erdoğan, COP31 Başkanlığı sürecindeki liderliği dolayısıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’a ve Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Şampiyonu Samed Ağırbaş’a teşekkür etti. Erdoğan, toplantının düzenlenmesine katkı sağlayan UEA Başkanı Fatih Birol’a da şükranlarını sundu.

“BU ASLINDA, BİR ZİHNİYET, KÜLTÜR VE MEDENİYET KRİZİDİR”

Konuşmasında tüketim alışkanlıklarının tarihsel değişimine değinen Emine Erdoğan, 1950’li yıllarda tek kullanımlık ürünlerin modern yaşamın bir göstergesi olarak tanıtıldığını hatırlattı.

Tek kullanımlık tabak, bardak, çatal ve bıçak gibi ürünlerin zamanla günlük yaşamın parçası hâline geldiğini belirten Erdoğan, bugün küresel çöpün yüzde 40’ını tek kullanımlık plastiklerin oluşturduğunu söyledi.

Son yarım yüzyılda dünyanın daha önce görülmemiş bir atık artışıyla karşı karşıya kaldığını vurgulayan Emine Erdoğan, katı belediye atıklarının 2050 yılına kadar iki katına çıkarak yaklaşık 4 milyar tona ulaşmasının beklendiğini ifade etti.

Erdoğan, “Yönetilmesi neredeyse imkânsız bu atık yükünü yalnızca bir çevre krizi olarak değerlendirirsek konuyu eksik ele almış oluruz. Bu, aslında bir zihniyet krizidir. Aynı anda bir kültür ve medeniyet krizidir. Toplumların, geride bıraktıklarının hesabını yapmadan geleceğe yürüyemeyeceklerinin ispatıdır. O hâlde iklim değişikliğiyle mücadelenin ilk adımı, kavramları ve değerleri yerli yerine koymak olmalıdır” dedi.

GIDA İSRAFI VE METAN EMİSYONLARINA DİKKAT ÇEKTİ

Tüketim ile refah arasındaki ilişkinin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini belirten Emine Erdoğan, küresel ölçekte üretilen gıdanın yaklaşık yüzde 30’unun israf edildiğini kaydetti.

Atılan gıdaların yalnızca dörtte birinin değerlendirilmesiyle açlıkla mücadele eden yaklaşık 700 milyon insanın doyurulabileceğine işaret eden Erdoğan, gıda israfının aynı zamanda ciddi bir iklim sorununa dönüştüğünü ifade etti.

Gıda atıklarının küresel sera gazı emisyonlarının yüzde 10’unu oluşturduğunu belirten Emine Erdoğan, metanın bu emisyonların en güçlü bileşenlerinden biri olduğunu söyledi.

Metan emisyonlarının bugüne kadarki küresel ısınmanın yaklaşık üçte birinden sorumlu olduğunu ve bu emisyonların yüzde 60’ının insan faaliyetlerinden kaynaklandığını dile getiren Erdoğan, bireysel tüketim alışkanlıklarının da büyük çevresel sonuçlar doğurduğunu vurguladı.

Erdoğan, “Milyonlarca insanın önemsiz saydığı bireysel davranışların birbirine eklenmesi sonucunda ağır bedeller ödeniyor. Bu bedeli yeri geliyor, günü aç karna geçiren çocuklar, yeri geliyor iklim değişikliğine bağlı nedenlerle yaşanamayacak hâle gelen köyünü terk etmek zorunda kalan insanlar ya da yeryüzünden ilelebet silinen türler ödüyor” ifadelerini kullandı.

“İNSANLARIN BAĞ KURUP SAHİPLENECEĞİ DEĞER TEMELLİ YENİ SİSTEMLER KURMALIYIZ”

İklim değişikliğiyle mücadelenin yalnızca teknik veriler ve istatistikler üzerinden yürütülemeyeceğini belirten Emine Erdoğan, toplumların benimseyebileceği değer temelli sistemlerin oluşturulması gerektiğini söyledi.

Sıfır Atık Hareketi’nin bu açıdan önemli bir rol üstlendiğini ifade eden Erdoğan, “Çünkü Sıfır Atık’ı konuşmak, aslında hayatı konuşmaktır. İnsanları ekmeği çöpe atmaktan vazgeçirecek olan, sera gazı emisyonları istatistiklerini bilmekten ziyade yeniden nimet fikriyle buluşmaktır. Keza elindeki plastik şişeyi ya da izmariti yere atmamak, doğayı yeniden ilahi bir emanet olarak görebilmekle ilişkilidir” diye konuştu.

Döngüsel ekonomi, yenilenebilir enerji ve kaynak yönetimi gibi kavramların yeni uygulamalar olarak sunulmasına rağmen Anadolu kültüründe bu anlayışın uzun yıllardır yaşatıldığını belirten Erdoğan, geleneksel yaşam alışkanlıklarının çevrenin korunmasına önemli katkı sağladığını kaydetti.

ANADOLU’NUN GELENEKSEL YAŞAM KÜLTÜRÜNE VURGU

Anadolu’daki geleneksel kaynak kullanımı ve tasarruf anlayışından örnekler veren Emine Erdoğan, büyüklerin “Eskisi olmayanın yenisi olmaz” sözünün döngüselliğin özünü anlattığını ifade etti.

Artan yemeklerin değerlendirilmesi, mevsiminde yetişen ürünlerin saklanması, kırılan eşyaların tamir edilmesi ve kıyafetlerin onarılarak kullanılmaya devam edilmesinin doğal bir yaşam pratiği olduğunu belirten Erdoğan, “Dünya ortak evimizdir” anlayışının kültürel mirasın önemli bir parçası olduğunu söyledi.

Erdoğan, “Tohum toprağa bırakılırken ‘Kurda, kuşa, aşa’ diye dua edilir. Çünkü ‘Dünya ortak evimizdir’ anlayışı, kültürümüzde içselleştirilmiş bir yaşam pratiğidir. İşte tüm bu alışkanlıklar, nimete, emeğe ve Yaradan’a saygıyla şekillenmiştir” ifadelerini kullandı.

Yerel bilginin iklim değişikliğiyle mücadelede daha etkin değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Emine Erdoğan, geleneksel yaşam alışkanlıklarının doğal kaynak israfı, metan emisyonları ve çevre kirliliğine karşı önemli bir koruma sağladığını dile getirdi.

DOĞADAN İLHAM ALAN DÖNGÜSEL EKONOMİ ÇAĞRISI

Doğanın kaynaklarını verimli kullanan bir döngü üzerine kurulu olduğunu belirten Emine Erdoğan, insanlığın sürdürülebilir üretim ve tüketim modelleri geliştirirken doğayı örnek alması gerektiğini söyledi.

Meyve ağaçlarından dökülen çiçeklerin ve organik maddelerin doğa için yeni bir besin kaynağı oluşturduğunu hatırlatan Erdoğan, atık olarak görülen birçok malzemenin yeniden değerlendirilebileceğine dikkat çekti.

Mutfaklarda oluşan organik atıkların kompost yöntemiyle toprağa kazandırılabileceğini belirten Erdoğan, iş yerleri, alışveriş merkezleri, oteller ve havaalanları gibi büyük ölçekli alanlarda ortaya çıkan organik atıkların da değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Emine Erdoğan, bu atıkların gübre üretiminde ve hayvan yemi için ham madde olarak kullanılabileceğini kaydetti.

2035 yılına kadar küresel yıllık belediye katı atığı miktarındaki öngörülen artışın en az yüzde 50 azaltılması gerektiğini belirten Erdoğan, döngüsel malzeme kullanım oranının da en az yüzde 15’e çıkarılabileceğini söyledi.

“İKLİM DEĞİŞİKLİĞİYLE MÜCADELEDE HERKESİN PAYINA DÜŞEN BİR ÖDEV VAR”

Sıfır Atık hedeflerinin yalnızca toplantılarda ve belgelerde kalmaması gerektiğini vurgulayan Emine Erdoğan, yerel yönetimlerin, üreticilerin, gençlerin ve vatandaşların dönüşümün aktif ortakları hâline getirilmesi çağrısında bulundu.

Gelişmekte olan ülkelerin finansman, teknoloji, bilgi ve kapasite geliştirme imkânlarına erişiminin kolaylaştırılması gerektiğini belirten Erdoğan, onarılabilir ürünlerin üretimini teşvik eden ekonomik modellerin ve uzun ömürlü ürün tasarımlarının yaygınlaştırılmasının önemini anlattı.

Emine Erdoğan, “Yeter ki iklim değişikliğiyle mücadelede herkesin payına düşen bir ödev olduğu anlayışında buluşalım. Yerel yönetimlerimizi, üreticilerimizi, gençlerimizi ve vatandaşlarımızı bu dönüşümün etkin ortakları hâline getirelim. Gelişmekte olan ülkelerin finansmana, teknolojiye, bilgiye ve kapasite geliştirme imkânlarına erişimini birlikte kolaylaştıralım” dedi.

İyi uygulamaların uluslararası ölçekte paylaşılması ve ülkelerin birbirlerinden öğrenmesi gerektiğini kaydeden Erdoğan, COP31’in tüm insanlığa hayırlar getirmesini diledi.

ULUSLARARASI DÜZEYDE GENİŞ KATILIM

Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol’un moderatörlüğünü yaptığı toplantıda BM Genel Sekreteri Antonio Guterres de konuşma gerçekleştirdi.

Programa Kongo Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Denis Sassou Nguesso, Bangladeş Başbakanı Tarık Rahman, Norveç Başbakanı Jonas Gahr Store ve Esvatini Başbakanı Russell Dlamini’nin yanı sıra Dünya Bankası Grubu Genel Müdürü Paschal Donohoe ve çeşitli uluslararası kuruluşların temsilcileri katıldı.

Toplantıda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Sıfır Atık Vakfı Başkanı Samed Ağırbaş, farklı ülkelerin çevre ve iklim değişikliği alanında görev yapan bakanları, üst düzey yetkilileri ve diplomatları da yer aldı.