İzmir İl Sağlık Müdürü Doç. Dr. Ayhan Kul: “En etkili yöntem, bağımlılık gelişmeden önce harekete geçmektir”

İzmir'de bağımlılıkla mücadelede bilimsel yaklaşımların, koruyucu sağlık hizmetlerinin ve toplumsal farkındalığın önemine dikkat çekmek amacıyla “Sınırlarını Çiz, Geleceğini Koru 2. Bornova Bağımlılık Farkındalık Sempozyumu” düzenlendi. Bornova Kaymakamlığı tarafından Ege Üniversitesi (EÜ) ev sahipliğinde gerçekleştirilen sempozyumda, bağımlılığın birey ve toplum üzerindeki etkileri ile önleyici çalışmaların güçlendirilmesine yönelik yaklaşımlar değerlendirildi.

Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Konferans Salonu'nda gerçekleştirilen etkinliğe Kemalpaşa Kaymakamı Okan Daştan, İzmir İl Sağlık Müdürü Doç. Dr. Ayhan Kul, Yaşar Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Yiğit Kazançoğlu, EÜ Madde Bağımlılığı, Toksikoloji ve İlaç Bilimleri Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Görkem Yararbaş, akademisyenler ve çok sayıda öğrenci katıldı.

“Asıl hedefimiz, bireylerin bağımlılıkla hiç tanışmadığı bir ortam oluşturmak”

Sempozyumun açılışında konuşan İzmir İl Sağlık Müdürü Doç. Dr. Ayhan Kul, bağımlılığın yalnızca bireysel bir sorun olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, toplumun bütün kesimlerini ilgilendiren önemli bir halk sağlığı meselesi olduğuna dikkat çekti.

Bağımlılıkla mücadelede tedavi hizmetlerinin yanı sıra erken farkındalık ve koruyucu çalışmaların belirleyici olduğunu vurgulayan Doç. Dr. Kul, şu ifadeleri kullandı:

“Bugün bağımlılıkla mücadeleyi yalnızca bir tedavi meselesi olarak değerlendiremeyiz. Asıl hedefimiz; bireylerin bağımlılıkla hiç tanışmadığı bir toplumsal ortam oluşturmak, riskleri erken dönemde fark etmek ve koruyucu-önleyici çalışmaları güçlendirmektir. Çünkü en etkili yöntem, bağımlılık gelişmeden önce harekete geçmektir.”

“Son 10 ayda 28 bin kişiye sigara bırakma hizmeti sunuldu”

İzmir'de bağımlılıkla mücadele kapsamında yürütülen sağlık hizmetlerine ilişkin verileri de paylaşan İl Sağlık Müdürü Doç. Dr. Ayhan Kul, mobil ekiplerin sahadaki bilgilendirme ve yönlendirme faaliyetlerinin sürdüğünü kaydetti.

Doç. Dr. Kul, “Son 10 aylık dönemde mobil ekiplerimiz aracılığıyla yaklaşık 12 bin kişiye bilgilendirme ve yönlendirme yapılmış; sigara bırakma polikliniklerimizde ise 28 bin kişiye hizmet sunulmuştur.” dedi.

Kaymakam Daştan: “Hiçbir bağımlılık hayallerinizden daha değerli değildir”

Kemalpaşa Kaymakamı Okan Daştan, sempozyumda yaptığı konuşmada bağımlılıkla mücadelenin insanın iradesini, özgürlüğünü ve geleceğini koruma sorumluluğuyla doğrudan ilişkili olduğunu belirtti.

Özellikle gençlere seslenen Kaymakam Daştan, bireysel kararların ve sosyal çevrenin bağımlılık riskleri üzerindeki etkisine dikkat çekerek şu değerlendirmede bulundu:

“Hiçbir bağımlılık hayallerinizden daha değerli değildir. Hiçbir anlık haz, geleceğinizden daha kıymetli değildir. Hiçbir arkadaş baskısı, kendi sağlığınızdan ve özgürlüğünüzden vazgeçmenizi gerektirmez. Gerçek güç, herkesin yaptığını yapmak değil, doğru olduğuna inandığınız şeyi yapabilmektir.”

Bağımlılığın ortaya çıkmadan önlenmesinin önemini vurgulayan Daştan, ailelerin, eğitim kurumlarının, kamu kuruluşlarının ve sivil toplum örgütlerinin ortak sorumluluk üstlenmesi gerektiğini ifade etti.

“Bu mücadelede hiçbir birey yalnız bırakılmamalı”

Gençlerin yalnızca bağımlılık risklerinden uzak tutulmasının yeterli olmadığını belirten Kemalpaşa Kaymakamı Okan Daştan, sosyal ve kişisel gelişimlerini destekleyen fırsatların artırılması gerektiğini dile getirdi.

Daştan, “Unutmamalıyız ki bağımlılıkla mücadelede en etkili yöntem, bağımlılık başlamadan önce güçlü bir koruma kalkanı oluşturmaktır. Bu noktada ailelere, öğretmenlere, akademisyenlere, kamu kurumlarına ve sivil toplum kuruluşlarına önemli görevler düşmektedir.” ifadelerini kullandı.

Gençlere yönelik destek mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiğini kaydeden Daştan, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Gençlerimizi yalnızca risklerden uzak tutmakla kalmamalı, onları hayata bağlayan fırsatları da çoğaltmalıyız. Onları dinlemeli, anlamalı, yargılamadan desteklemeli ve ihtiyaç duyduklarında yanlarında olduğumuzu hissettirmeliyiz. Çünkü bu mücadelede hiçbir birey yalnız bırakılmamalı, hiçbir yardım çağrısı karşılıksız kalmamalıdır.”

“Bağımlılık bir neden değil, bir sonuçtur”

Açılış konuşmalarının ardından Yaşar Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Psikoloji Bölüm Başkanı Doç. Dr. Oya Mortan Sevi, “Güçlü Sınırlar, Güçlü Kaynaklar: Bağımlılığı Önlemede Biyopsikososyal Dayanıklılık” başlıklı açılış oturumunu gerçekleştirdi.

Bağımlılığın yalnızca madde kullanımı üzerinden açıklanamayacağını belirten Doç. Dr. Mortan Sevi, nörobiyolojik yatkınlıkların, psikolojik süreçlerin ve sosyal çevrenin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Doç. Dr. Mortan Sevi, “Bu süreci nörobiyolojik yatkınlık, psikolojik süreçler ve akran baskısı ya da sosyal destek eksikliği gibi sosyokültürel etkilerin bir bütünü olarak değerlendirmeliyiz. ‘Bir kereden bir şey olmaz’ inanışıyla başlayan döngü, beyindeki dopaminerjik sistemin devreye girmesiyle gönüllü kullanımdan çıkıp kompulsif bir hale dönüşüyor.” dedi.

Bağımlılık davranışlarının kimi zaman bireyin yaşadığı psikolojik sorunlarla baş etme çabasının bir yansıması olduğunu ifade eden Mortan Sevi, “Oysa bağımlılık bir neden değil, bir sonuçtur ve çoğu zaman bir ‘yara bandı’ işlevi görür. Kişi olumsuz etkilerini bilse de bağımlılıktan kaçınamaz hale gelir ve sorun daha çözümsüz bir hal alır.” değerlendirmesinde bulundu.

“Dayanıklılık, zorluklarla baş etme kapasitemiz açısından önemli”

Bağımlılığın önlenmesinde psikolojik dayanıklılığın güçlendirilmesine dikkat çeken Doç. Dr. Oya Mortan Sevi, bireylerin stres ve kriz dönemlerine verdikleri tepkilerin farklılık gösterdiğini belirtti.

Mortan Sevi, “Sunumumda ‘dayanıklılık’ kavramına vurgu yapmamın nedeni, bizlerin ‘yük kaldırma gücünün’ çok kıymetli olmasıdır. Pandemiler ve depremler gibi zorlu süreçlerde gördük ki, herkesin zorluklarla baş etme kapasitesi aynı değildir. Ruh sağlığımızı korumak için bu teraziyi dengede tutmak büyük önem taşır. Maalesef bağımlılık davranışı, bazen stresle baş etme aracı olarak karşımıza çıkabiliyor.” ifadelerini kullandı.

“Gençlerin internete sığınmasının ardında yalnızlık yatıyor”

Sempozyumda teknoloji bağımlılığı ve problematik internet kullanımı da bilimsel araştırmalar ışığında ele alındı.

Doç. Dr. Oya Mortan Sevi, özellikle ergenlerde internet kullanımının psikolojik ve sosyal nedenlerle ilişkili olabileceğini belirterek, yürüttükleri araştırmanın sonuçlarını katılımcılarla paylaştı.

Mortan Sevi, “Bağımlılık sadece alkol ve maddeden ibaret değildir; özellikle ergenlerde ‘problematik internet kullanımı’ da geniş bir yelpazede karşımıza çıkıyor. 504 kişilik bir örneklemle yaptığımız çalışmada; yüksek düzeyde utangaçlık ve yalnızlık ile düşük düzeyde sosyal destek ve yaşam doyumunun, problematik internet kullanımını açıkladığını saptadık.” dedi.

Gençlerin dijital ortamlara yönelmesinin arkasındaki sosyal ve duygusal etkenlerin dikkate alınması gerektiğini vurgulayan Mortan Sevi, “Gençlerin teknolojiye bu denli sığınmasının ardında yatan yalnızlık, düşük özgüven ve sosyal destek eksikliği gibi faktörleri göz ardı etmemeliyiz.” ifadelerini kullandı.

Alkol, tütün, teknoloji, kumar ve oyun bağımlılığı ele alındı

Açılış oturumunun ardından konuşmacılara teşekkür plaketi takdim edildi.

Gün boyunca devam eden sempozyumda uzmanlar tarafından alkol, madde, tütün, teknoloji, kumar ve oyun bağımlılığı farklı yönleriyle değerlendirildi. Bağımlılığın biyolojik, psikolojik ve toplumsal boyutlarının ele alındığı oturumlarda, koruyucu ve önleyici çalışmaların yanı sıra bireylerin sosyal destek mekanizmalarının güçlendirilmesinin önemi üzerinde duruldu.

Ege Üniversitesi ev sahipliğinde gerçekleştirilen sempozyum, bağımlılıkla mücadelede bilimsel bilginin toplumsal farkındalıkla buluşturulmasına ve özellikle gençlerin risk faktörleri konusunda bilinçlendirilmesine yönelik değerlendirmelerle tamamlandı.