Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy: “Ecdat yadigârı mirasımızı özgün dokusunu koruyarak ihya ettik”

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, 6 Şubat depremlerinin ardından restorasyon ve güçlendirme çalışmaları tamamlanan Diyarbakır ve Bingöl’deki 6 tarihî caminin 2 Ekim’de cuma namazıyla yeniden ibadete açılacağını açıkladı.

Ersoy, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Vakıflar Genel Müdürlüğünce yürütülen çalışmalar kapsamında Diyarbakır’daki Ali Paşa, Melik Ahmet Paşa, Parlı Safa, Cafer-i Tayyar ve Hanbaşı camileri ile Bingöl’deki Balaban Bey Camii’nin yeniden ibadete hazır hâle getirildiğini bildirdi.

“Şehirlerimizin hafızasını yaşatan, asırlardır aynı saflarda buluştuğumuz mabetlerimizi geleceğe taşıyor; vakıf mirasımızı koruyarak deprem bölgesinin yaralarını sarmaya devam ediyoruz.” ifadelerini kullanan Ersoy, restorasyonlarda tarihî yapıların özgün özelliklerinin korunmasına önem verildiğini belirtti.

“DEPREM HASARLARINI GİDERDİK, YAPILARIMIZI GÜÇLENDİRDİK”

Restorasyon sürecinde bilimsel çalışmaların esas alındığını vurgulayan Ersoy, “Her bir eserimizde bilimsel çalışmalarla deprem hasarlarını giderdik, yapılarımızı güçlendirdik. Tarihî taş işçiliğinden çinilere, ahşap unsurlardan kalem işlerine kadar ecdat yadigârı mirasımızı özgün dokusunu koruyarak ihya ettik.” ifadelerini kullandı.

Ersoy, tarihî mabetlerin ihyasında görev alanlara teşekkür ederek yeniden ibadete açılacak camilerin Diyarbakır ve Bingöl’e hayırlı olmasını diledi.

TOPLU AÇILIŞ ALİ PAŞA CAMİİ’NDE

Altı tarihî eserin toplu açılış programının Diyarbakır’ın Sur ilçesindeki Ali Paşa Camii’nde gerçekleştirileceği bildirildi.

Hadım Ali Paşa tarafından 16. yüzyılda yaptırılan Ali Paşa Camii’nde, depremlerin ardından ortaya çıkan statik sorunlar nedeniyle güçlendirme ve restorasyon projeleri bilim heyeti gözetiminde yeniden ele alındı.

Çalışmalar kapsamında niteliksiz döşemeler, beton örtü ve kirişler kaldırıldı. Üst örtü, Diyarbakır’ın geleneksel dam sistemine uygun şekilde yenilenirken deprem kaynaklı çatlak ve kopmalar yapısal güçlendirme ve enjeksiyon uygulamalarıyla giderildi.

Caminin özgün kündekâri kepenkleri, ahşap minberi, tavan kaplamaları ve çinileri konservasyon çalışmalarının ardından yeniden yerlerine monte edildi.

PARLI SAFA CAMİİ’NİN MİNARESİ GÜÇLENDİRİLDİ

15’inci yüzyılda inşa edildiği düşünülen Parlı Safa Camii’nde depremlerin özellikle minarede oluşturduğu ağır hasarın giderilmesine yönelik çalışma yürütüldü.

Geniş çatlaklar ve parça kayıpları nedeniyle çelik kuşak ve gergilerle emniyete alınan minarenin temel ve zemin durumu; sondaj, jeofizik inceleme ve araştırma kazılarıyla değerlendirildi.

Minarede ankraj, enjeksiyon ve taş onarımları gerçekleştirilirken caminin çinileri, döşemeleri, kalem işleri, sıva ve boyaları ile medrese bölümlerindeki çalışmalar da tamamlandı. Yapının özgün mimari karakteri korunarak yapısal güvenliği sağlandı.

CAFER-İ TAYYAR CAMİİ VE TÜRBESİ İBADETE HAZIR

İnşa tarihi kesin olarak bilinmeyen Cafer-i Tayyar Camii ve Türbesi’nde, depremde ağır hasar gören tarihî minare başta olmak üzere yapının farklı bölümlerinde kapsamlı restorasyon gerçekleştirildi.

Zemin ve temel incelemelerinin ardından duvar, tonoz ve dam örtülerinde onarım ve güçlendirme uygulamaları yapıldı. Minarenin deprem sırasında bazı taşları yıkılan petek ve külah bölümleri özgün taşları kullanılarak tamamlandı.

HANBAŞI CAMİİ’NDE BETONARME EKLENTİLER KALDIRILDI

Hacı Muhammed tarafından 1853 yılında yaptırılan Hanbaşı Camii’nde 2022’de başlayan onarım çalışmaları, 6 Şubat depremlerinin ardından bilim heyeti gözetimindeki güçlendirme ve restorasyon uygulamalarıyla devam etti.

Enjeksiyon yöntemiyle güçlendirilen yapıdaki betonarme eklentiler kaldırıldı, çatı ve cepheler özgün dokusuna uygun şekilde yenilendi. Son cemaat yeri ve harim bölümündeki uygulamalarla caminin özgün mimari unsurları yeniden ortaya çıkarıldı.

MELİK AHMET PAŞA CAMİİ KUBBEDEN TEMELE GÜÇLENDİRİLDİ

1587-1591 yılları arasında yaptırılan Melik Ahmet Paşa Camii’nde depremler sonrasında kubbe, tromplar ve taşıyıcı duvarlarda belirlenen çatlaklara yönelik onarım ve güçlendirme çalışmaları gerçekleştirildi.

Yapının temel durumu sondaj, araştırma kazısı ve jeoradar çalışmalarıyla incelendi. Kubbe ve kasnak güçlendirilirken zemin ve duvarlarda enjeksiyon uygulandı. Kurşun örtü, sıva, halı ve kalem işi çalışmalarının tamamlanmasıyla tarihî cami yeniden cemaatini ağırlamaya hazır hâle getirildi.

BİNGÖL’DE AKKOYUNLU MİRASI İHYA EDİLDİ

Akkoyunlu döneminden günümüze ulaşan Bingöl’deki Balaban Bey Camii’nde depremde ağır hasar gören minare kontrollü şekilde sökülerek özgün yapım tekniklerine uygun biçimde yeniden inşa edildi.

Caminin çatı, avlu, harim ve mahfil bölümlerinde onarımlar gerçekleştirildi. Ahşap döşemeler ile elektrik ve mekanik tesisatlar yenilendi. Abdesthane ve diğer çalışmaların da tamamlanmasıyla tarihî yapının özgün mimari bütünlüğü yeniden sağlandı.

Bakan Ersoy, altı tarihî mabedin 2 Ekim’de cuma namazıyla yeniden cemaatleriyle buluşacağını belirterek, vakıf mirasının korunması ve depremden etkilenen tarihî yapıların ihyasına yönelik çalışmaların sürdüğünü kaydetti.