Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy: “Kaçakçılığa karşı sessiz kalmayın, kültürel mirasımıza sahip çıkın”

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, 14 Kasım UNESCO Uluslararası Kültür Varlığı Kaçakçılığıyla Mücadele Günü dolayısıyla yayımladığı mesajda, Türkiye'nin binlerce yıllık kültürel mirasının korunmasının ortak sorumluluk olduğunu vurguladı. Vatandaşlara kaçakçılığa karşı sessiz kalmama çağrısı yapan Ersoy, 2002-2026 yılları arasında yurt dışından Türkiye'ye getirilen kültür varlığı sayısının 13 bin 574'e ulaştığını, yalnızca 2026 yılında ise 126 eserin ülkeye kazandırıldığını açıkladı.

Bakan Ersoy, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Anadolu'nun binlerce yıllık tarihine dikkat çekerek kaçak kazıların yalnızca arkeolojik alanlara değil, geçmişin bilimsel olarak anlaşılmasına da zarar verdiğini belirtti.

Ersoy, kaçak kazılarla tahrip edilen alanların ve ait oldukları bağlamdan koparılan eserlerin geçmişle kurulan bağı zedelediğini ifade ederek, kültürel mirasın gelecek nesillere aktarılması için kararlılıkla çalıştıklarını kaydetti.

Bakan Ersoy'dan vatandaşlara ortak sorumluluk çağrısı

Kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadelede güvenlik güçleri, gümrük teşkilatı ve adli makamlarla koordinasyon içinde hareket edildiğini belirten Bakan Ersoy, diplomatik girişimlerin, bilimsel çalışmaların ve uluslararası iş birliklerinin de sürecin önemli parçaları olduğunu vurguladı.

Bakan Ersoy, 14 Kasım dolayısıyla yayımladığı mesajında şu ifadeleri kullandı:

“Bu toprakların binlerce yıllık bir hikayesi var. Her kültür varlığı, bu hikayenin eşsiz bir parçası. Kaçak kazılarla tahrip edilen her alan ve ait olduğu bağlamdan koparılan her eser, geçmişle kurduğumuz bağı zedeliyor ve bilimsel bilgilerin geri dönülmez biçimde kaybolmasına neden oluyor.

Bu mirası korumak ve gelecek nesillere eksiksiz aktarmak için kararlılıkla çalışıyoruz. Güvenlik güçlerimiz, gümrük teşkilatımız ve adli makamlarımızla iş birliği içinde kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadele ediyoruz.

Diplomasi, bilimsel çalışmalar ve uluslararası iş birlikleriyle eserlerimizin ait oldukları topraklara dönmesini sağlıyoruz. UNESCO öncülüğünde yürütülen uluslararası çalışmalara katkı sunuyor, kültürel mirasın korunmasında ülkeler arasındaki iş birliğinin ve ortak sorumluluğun önemini her platformda vurguluyoruz.

Bu mücadelenin en büyük güvencelerinden biri de vatandaşlarımızın duyarlılığıdır. Çünkü kültürel mirasımızı korumak, hepimizin ortak sorumluluğudur.

14 Kasım UNESCO Uluslararası Kültür Varlığı Kaçakçılığıyla Mücadele Günü vesilesiyle tüm vatandaşlarımızı bu sorumluluğa ortak olmaya, kaçakçılığa karşı sessiz kalmamaya ve kültürel mirasımıza sahip çıkmaya davet ediyorum.”

24 yılda 13 bin 574 kültür varlığı Türkiye'ye getirildi

Kültür ve Turizm Bakanlığının verilerine göre, 2002-2026 yılları arasında yurt dışından Türkiye'ye getirilen kültür varlığı sayısı 13 bin 574'e ulaştı. Yalnızca 2026 yılında 126 kültür varlığı yeniden Türkiye'ye kazandırıldı.

Bakanlık, yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarılan eserlerin tespit edilmesi ve iadesinin sağlanması amacıyla uluslararası hukuk mekanizmalarını, bilimsel araştırmaları ve diplomatik girişimleri birlikte yürütüyor.

Eserlerin kökenlerinin belirlenmesi, yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarıldıklarının kanıtlanması ve iade süreçlerinin sonuçlandırılması için arşiv belgeleri, arkeolojik araştırmalar ve uluslararası adli iş birliklerinden yararlanılıyor.

ABD'den iadesi sağlanan 100 eser Türkiye'ye kazandırıldı

Kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadelede dikkat çeken gelişmelerden biri de Amerika Birleşik Devletleri'nden 100 kültür varlığının Türkiye'ye iade edilmesi oldu.

ABD makamlarıyla yürütülen iş birliği sonucunda Türkiye'ye getirilen eserler arasında Tokat Horoztepe kökenli 40 Erken Tunç Çağı eseri ve Burdur Düver kökenli 44 Arkaik Dönem eseri yer aldı.

İade edilen eserler arasında Aphrodisias Antik Kenti'nden yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarılan bir portre de bulunuyor.

İstanbul Arkeoloji Müzelerinde düzenlenen programla kamuoyuna tanıtılan eserlerin iadesinde bilimsel araştırmalar, arşiv belgeleri ve uluslararası adli iş birlikleri belirleyici rol oynadı.

Türkiye'nin farklı ülkelerle yürüttüğü çalışmalar, kültür varlıklarının ait oldukları topraklara geri kazandırılması yönündeki mücadelenin önemli örneklerini oluşturdu.

Kültür varlığı kaçakçılığına karşı teknolojik takip

Kültür ve Turizm Bakanlığı, kaçakçılıkla mücadelede teknolojik imkanlardan da yararlanıyor. Bakanlığın devreye aldığı yazılım sistemiyle dünya genelindeki müzayede ve galeri internet sitelerinde satışa sunulan, Türkiye'den yasa dışı yollarla çıkarılmış kültür varlıkları takip ediliyor.

Sistem üzerinden tespit edilen şüpheli kayıtlar arşivlenerek uzmanların incelemesine sunuluyor. Elde edilen veriler, eserlerin kökenlerinin ve yurt dışına çıkarılma süreçlerinin araştırılmasına katkı sağlıyor.

Ayrıca bu veriler, Türkiye'nin iade taleplerinin bilimsel bilgi ve belgelerle desteklenmesinde kullanılıyor. Böylece kaçakçılıkla mücadele, sahadaki denetimlerin yanı sıra dijital ortamda da sürdürülüyor.

Bilimsel çalışmalar ve uluslararası iş birlikleri güçleniyor

Kültür ve Turizm Bakanlığı, UNESCO'nun 1970 tarihli Kültür Varlıklarının Kanunsuz İthal, İhraç ve Mülkiyet Transferinin Önlenmesi ve Yasaklanması İçin Alınacak Tedbirlerle İlgili Sözleşmesi doğrultusunda çalışmalarını sürdürüyor.

Bu kapsamda kültür varlıklarının bulundukları yerde korunması, yasa dışı ticaretin önlenmesi, yurt dışına çıkarılan eserlerin takibi ve toplumda koruma bilincinin geliştirilmesi hedefleniyor.

Bakanlığın yürüttüğü çalışmalarda arkeolojik araştırmalar, tarihi belgeler, kazı kayıtları ve bilimsel analizler önemli rol oynuyor. Özellikle Boubon kökenli bronz eserlerin iadesine yönelik çalışmalar, bilimsel kanıtların uluslararası adli süreçlerle birlikte değerlendirilmesinin örnekleri arasında gösteriliyor.

Güvenlik güçleri, gümrük teşkilatı ve adli makamlarla koordinasyon içinde kaçak kazıların önlenmesi ve yasa dışı kültür varlığı ticaretiyle mücadele çalışmaları yürütülürken uluslararası kuruluşlar ve ilgili ülkelerin yetkili makamlarıyla da iş birliği yapılıyor.

Unodc ile bölgesel iş birliği çalışmaları yürütülüyor

Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi (UNODC) ile yürütülen çalışmalar da kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadelenin bölgesel boyutunu oluşturuyor.

Güneydoğu Avrupa'yı kapsayan çalışmalarla hukuki altyapının, operasyonel kapasitenin ve ülkeler arasındaki bilgi paylaşımının güçlendirilmesi amaçlanıyor.

Türkiye, kültürel mirasın korunması için ulusal ve uluslararası düzeyde yürüttüğü çalışmalarla yasa dışı eser ticaretinin önlenmesini ve yurt dışına çıkarılan kültür varlıklarının ait oldukları topraklara iadesini hedefliyor. Bakan Ersoy'un 14 Kasım mesajında vurguladığı gibi, bu mücadelenin önemli ayaklarından birini de vatandaşların duyarlılığı ve toplumsal sahiplenme oluşturuyor.