Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy: “Rami Kütüphanemiz ülkemize büyük bir gurur yaşattı”

Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı olarak İstanbul’da hizmet veren Rami Kütüphanesi, Uluslararası Kütüphane Dernekleri ve Kurumları Federasyonu (IFLA) tarafından düzenlenen 2026 Yeşil Kütüphane Ödülleri’nde dünya birinciliğine ulaştı. Kütüphane, 27 ülkeden 62 başvurunun değerlendirildiği organizasyonda “Büyük Ölçekli Proje” kategorisinin birincisi seçildi.

Kütüphanecilik alanında çevresel sürdürülebilirlik ve iklim duyarlılığı odağındaki uluslararası ödüllerden IFLA Yeşil Kütüphane Ödülü’nün 2026 yılı kazananları açıklandı. Rami Kütüphanesi, “19. Yüzyıldan Kalma Tarihî Bir Kışlanın İklim Dirençli Kentsel Ortak Alana Dönüştürülmesi” başlıklı projesiyle ödüle değer görüldü.

Kültürel mirasın korunmasını çevresel sürdürülebilirlik, yenilikçi kütüphane hizmetleri ve toplumsal dayanıklılıkla bir araya getiren dönüşüm modeli, uluslararası jürinin değerlendirmesinde öne çıktı. Rami Kütüphanesi böylece Türkiye’den IFLA Yeşil Kütüphane Ödülleri’nde “Büyük Ölçekli Proje” kategorisinde finale kalan ve birincilik kazanan ilk kütüphane oldu.

“Dünyanın en iyi yeşil kütüphanesi seçildi”

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Rami Kütüphanesinin başarısını sosyal medya hesabından duyurdu. Ersoy, paylaşımında, “Rami Kütüphanemiz, Uluslararası Kütüphane Dernekleri ve Kurumları Federasyonu (IFLA) tarafından düzenlenen 2026 Yeşil Kütüphane Ödülleri’nde dünyanın en iyi yeşil kütüphanesi seçilerek birincilik ödülünün sahibi oldu.” ifadelerini kullandı.

Tarihî Rami Kışlası’nın geçirdiği dönüşüme işaret eden Ersoy, “Atıl durumdaki tarihî Rami Kışlası’nı; çevre dostu yaklaşımı, güçlü yeşil altyapısı ve yaşayan kamusal alan modeliyle uluslararası ölçekte örnek gösterilen modern bir kütüphaneye dönüştürdük.” dedi.

Ödül töreninin Güney Kore’de gerçekleştirildiğini belirten Ersoy, “Türkiye’den bu prestijli ödülde büyük ölçekli proje kategorisinde finale kalan Rami Kütüphanemiz, Güney Kore’nin Busan kentinde düzenlenen ödül töreninde ülkemize birincilik gururu yaşattı.” açıklamasında bulundu.

Ersoy, tarihî mirasın korunması ile çağdaş kütüphanecilik anlayışının birlikte ele alındığını vurgulayarak, “Tarihî mirasımızı koruyarak geleceğin kütüphanelerini inşa etme vizyonumuzun uluslararası alanda takdir görmesinden büyük bir mutluluk duyuyoruz. Bu kıymetli projede emeği geçen tüm çalışma arkadaşlarımıza gönülden teşekkür ediyorum.” ifadelerine yer verdi.

27 ülkeden 62 başvuru değerlendirildi

IFLA’nın Çevre, Sürdürülebilirlik ve Kütüphaneler Bölümü (ENSULIB) tarafından 11’inci kez düzenlenen ödül programına 27 ülkeden 62 başvuru yapıldı. Uluslararası değerlendirme sürecinin ardından 26 başvuru uzun listeye alınırken, iki kategoride toplam 7 başvuru finale kaldı.

Rami Kütüphanesinin projesi; kültürel mirasın korunması, çevresel sürdürülebilirlik, toplumsal etki, Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarıyla uyum ve farklı ülkelere örnek oluşturma potansiyeli açısından değerlendirildi.

Çin’den Jinjiang Kütüphanesi ve İrlanda’dan Munster Teknoloji Üniversitesi Kütüphanesi ile kategorisinde dünyanın en iyi üç projesi arasına giren Rami Kütüphanesi, final değerlendirmesinin ardından birincilik ödülünün sahibi oldu.

Ödül Busan’da takdim edildi

Final sunumları, Güney Kore’nin Busan kentinde düzenlenen 90. IFLA Dünya Kütüphane ve Bilgi Kongresi kapsamında gerçekleştirildi. Türkiye adına final sunumunu Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürü Taner Beyoğlu yaptı.

Resmî sonuçların açıklanmasının ardından birincilik ödülünü Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürü Taner Beyoğlu ile Rami Kütüphanesi Müdürü Ali Çelik, IFLA Genel Sekreteri Sharon Memis’in elinden birlikte aldı.

Ödül takdiminde uluslararası jürinin değerlendirmelerini aktaran Memis, Rami Kütüphanesinin sürdürülebilirliği yalnızca çevresel boyutuyla ele almadığını belirtti. Memis, projenin “çevresel, sosyal, kültürel ve eğitsel boyutları hem kütüphane mekânlarına hem de programlarına entegre eden bütüncül yaklaşımının” öne çıktığını ifade etti.

Sharon Memis, Rami Kütüphanesini “kültürel mirasın korunmasını, sürdürülebilirliği ve toplumsal katılımı son derece etkili biçimde bir araya getiren, uluslararası ölçekte örnek bir yeşil kütüphane” olarak nitelendirdi.

İki asırlık kışladan uluslararası ödüllü kütüphaneye

1826-1828 yıllarında inşa edilen Rami Kışlası, tarihî kimliği korunarak gerçekleştirilen kapsamlı restorasyon ve yeniden işlevlendirme çalışmalarının ardından 2023 yılında Rami Kütüphanesi olarak hizmete açıldı.

Dönüşüm çalışmalarında yıkım yerine koruma ve uyarlanabilir yeniden kullanım yaklaşımı benimsendi. Yaklaşık 36 bin metrekarelik tarihî yapı dokusu, geleneksel yapım teknikleri ve özgün doğal malzemelerden yararlanılarak korundu.

Bir dönem yapısal yorgunluk ve çevresel etkiler nedeniyle zarar gören kışla, çalışmaların ardından bilgiye, kültüre, doğaya ve toplumsal yaşama açık bir kamusal merkeze dönüştürüldü.

Rami Kütüphanesi bugün 36 bin metrekare kapalı alan, 51 bin metrekare yeşil alan, 2 milyon kitaplık koleksiyon ve 4 bin 200 kişilik oturma kapasitesiyle hizmet veriyor.

Sürdürülebilirlik günlük işleyişe taşındı

Rami Kütüphanesinin çevre düzenlemesinde bulunan 696 ağaç, 99 bin çalı, biyolojik gölet ve sazlık alanlar, kentsel biyolojik çeşitliliğin desteklenmesine ve bölgedeki mikroiklimin iyileştirilmesine katkıda bulunuyor.

Yapının geniş çatı yüzeyinden toplanan yağmur suyu peyzaj sulamasında ve rezervuarlarda yeniden kullanılırken, düşük tüketimli ekipmanlar, LED aydınlatmalar, sensör sistemleri ve güneş enerjisi uygulamalarıyla enerji ihtiyacının azaltılması hedefleniyor.

Atıkların kaynağında ayrıştırılması, tehlikeli atıkların ayrı yönetilmesi, tek kullanımlık plastiklerin azaltılması ve kurum içi süreçlerin dijitalleştirilmesiyle çevresel sorumluluk kütüphanenin günlük işleyişinin parçası hâline getirildi.

Kütüphane bünyesinde faaliyet gösteren Kitap Şifahanesi, yazma ve basma eserlerin ömrünün uzatılmasına yönelik çalışmalar yürütürken, kültürel varlıkların korunması ile sorumlu kaynak kullanımını bir araya getiriyor.

Türkiye’nin ilk Biosphere sertifikalı kütüphanesi olan Rami Kütüphanesi, aynı zamanda Sıfır Atık ve Yeşil Enerji belgelerine sahip bulunuyor.

Engelsiz Yaşam Merkezi, farklı yaş gruplarına yönelik hizmetler, 7 gün 24 saat erişim imkânı ve afet dönemlerinde güvenli toplanma alanı işleviyle Rami Kütüphanesinin kapsayıcı kamusal alan niteliğini destekliyor. İklim okuryazarlığı çalışmaları, çevre temalı bilgi hizmetleri, eğitimler ve uygulamalı atölyelerle sürdürülebilirlik hedefleri ziyaretçilerle buluşturuluyor.

Üç yılda 8,2 milyondan fazla ziyaretçi

Rami Kütüphanesi, hizmete açıldığı 2023 yılından 2025 yılı sonuna kadar 8,2 milyondan fazla ziyaretçiyi ağırladı. Aynı dönemde 8 bin 360 etkinlik ile sürdürülebilirlik, sağlık, teknoloji, psikoloji ve sosyal bilimler başta olmak üzere farklı alanlarda 3 bin atölye ve eğitim programı gerçekleştirildi.

Kütüphane, açıldığı tarihten itibaren sivil toplum kuruluşları, kamu kurumları ve diğer paydaşların iş birliğiyle 4 bin 500 ayrı programa ev sahipliği yaptı. Üç yıllık dönemde 1.611 okul ile 325 farklı kurum Rami Kütüphanesinde ağırlandı.

Türkiye’nin yeşil kütüphane yaklaşımı uluslararası ödülle karşılık buldu

Rami Kütüphanesinin dünya birinciliği, Kültür ve Turizm Bakanlığının tarihî değerlerin korunması, çevresel sorumluluk, toplumsal ihtiyaçlar ve çağdaş kütüphanecilik hizmetlerini birlikte ele alan yaklaşımının uluslararası alandaki sonuçlarından biri oldu.

Türkiye’nin COP31 Başkanlığını üstlenmeye ve dünyayı Antalya’da ağırlamaya hazırlandığı dönemde gelen ödül, ülkede sürdürülebilir kamusal alan ve kütüphanecilik alanında yürütülen çalışmaların uluslararası görünürlüğünü artırdı.

Tarihî Rami Kışlası’nın korunarak yeniden işlevlendirilmesiyle oluşturulan Rami Kütüphanesi, IFLA 2026 Yeşil Kütüphane Ödülü’ndeki dünya birinciliğiyle Türkiye’nin yeşil kütüphane çalışmalarını uluslararası alana taşıdı.

Kaynak: CUMHA - CUMHUR HABER AJANSI